Bestand zijn tegen druk, omgaan
met mislukkingen, doelstellingen behalen: de uitdagingen
in de sportwereld lopen vaak gelijk met die in
de bedrijfwereld, met evenwel één
belangrijk verschil : managers hebben vaak geen
recht op de stimulerende en motiverende omkadering
die de halfgoden van de sport wel krijgen.
Wat verstaat u onder uithouding voor
een manager ?
Uithouding voor een manager betekent dat hij zich
in de tijd kan handhaven. Het betekent ook zijn
grenzen kennen en ze nooit te lang overschrijden.
Voorbij de uithouding hebben we het namelijk over
weerstand, dit wil zeggen een intense inspanning
die niet onbeperkt kan worden voortgezet op het
risico af dat men in de psychologische en fysiologische
rode zone terechtkomt.
Sporters beschikken over controle-instrumenten
om hun hartslag te volgen, hoe kan een manager
weten dat hij in de rode zone zit ?
Hier schuilen vaak de problemen, met name stress
! We zijn niet altijd opgeleid om signalen van
psychische en fysische overbelasting te onderkennen.
Erger nog, ik denk dat het de dag van vandaag
niet zelden voorvalt dat het rekening houden met
signalen van ontwrichting in de bedrijfswereld
beschouwd wordt als een teken van zwakte. De meest
klassieke tekenen van intellectuele overbelasting
zijn : geheugenverlies, concentratieproblemen,
moeilijkheden bij het nemen van beslissingen en
het strategisch beheer. Emotioneel vertaalt overbelasting
zich vaak in prikkelbaarheid en woedeaanvallen.
Komt chronische overbelasting die controleverlies
verklaart, met andere woorden dat « de stoppen
doorslaan », steeds vaker voor rondom ons
?
Overbelasting wordt inderdaad gebanaliseerd, ondanks
de soms catastrofale gevolgen. We zouden de vergelijking
kunnen maken met een auto : het zou betekenen
dat u geen rekening houdt met de knipperlichtjes
die melden dat u moet tanken of de olie verversen,
enz. Managers die in de fast lane zitten, houden
vaak geen rekening met stressignalen. Dat geldt
vaak in commerciële functies. Naar het jaareinde
toe bij voorbeeld, wanneer het erop aankomt om
de balans op te maken, bepaalde doelstellingen
te behalen of de klanten met incentives te belonen,
dan kan er geen sprake van zijn om stoom af te
laten.
Kunt u ons iets meer zeggen over die
fameuze knipperlichten ?
We kunnen in overbelasting drie stadia onderscheiden.
Het eerste, het alarm, kenmerkt zich door prikkelbaarheid
gedurende twee of drie dagen. Andere knipperlichten
zijn hoofdpijn, krampen, verstrooidheid en vergetelheid
(afspraken, telefoonnummers…).
Het tweede stadium is dat van de weerstand, net
als in de sport. Het individu levert strijd, maar
demotivatie steekt de kop op wegens puur fysiologische
redenen. Het lichaam is dermate overbelast dat
het steeds grotere doses adrenaline nodig heeft
om te reageren. Een beetje zoals mensen die verhangen
zijn aan koffie, voor wie vroeger een kopje volstond
en die nu zonder effect een volle thermos soldaat
maken. Denk aan beurstraders die van de ene rush
in de andere leven. Op een dag volgt de uitputting.
Een teveel aan adrenaline gedurende lange tijd
kan zeer gevaarlijk zijn.
Om nog eens een beeld uit de sport te gebruiken,
het zou hetzelfde zijn als aan een 100 meter sprinter
vragen om met dezelfde snelheid een marathon te
lopen.
Kan de onderneming permanent op dit tempo
doorgaan ?
Het menselijk wezen heeft zijn limieten en wij
worden verondersteld afscheid te hebben genomen
van het taylorisme ! De bewustwording van het
feit dat mensen in het rood kunnen gaan is nog
niet helemaal doorgedrongen. Sinds enkele jaren
worden HR-verantwoordelijken overstelpt met voorstellen
aangaande seminaries voor stress management, in
psychologische versie dan wel in versie sport
en avontuur. Die voorstellen zijn echter niet
altijd aangepast aan de realiteit van de onderneming.
Toch denk ik dat de meeste ondernemingen beginnen
te beseffen dat van een menselijk wezen niet het
uiterste kan gevraagd worden. Geleidelijk stellen
coachingtechnieken mensen in staat zichzelf beter
te beheren en opnieuw controle over zichzelf te
krijgen. We hebben het opnieuw over self management
: alvorens de anderen te kunnen leiden, moet men
zichzelf onder controle hebben. Iemand die in
het rood gaat, heeft zijn medewerkers niet veel
te bieden, behalve dan stress, agressie of cynisme.
Draagt coaching niet bij tot een sfeer
van overbelasting door mensen te doen geloven
dat ze altijd meer kunnen ?
Een coach biedt niet noodzakelijk oplossingen,
het is iemand die afstand doet nemen. Coaching
is er niet op gericht mensen meer te laten doen,
het is vooral bedoeld om mensen te helpen beter
te doen. Laat ons afstappen van de eenzijdige
redenering dat mensen willen dat een coach de
prestaties opdrijft. Coaching is een begeleiding
die iedereen in staat moet stellen te relativeren
en afstand te nemen, niet door zich van het werk
te distantiëren, maar door het anders te
beschouwen, op een meer kwalitatieve manier.
Hoe zit het binnen deze benadering met
de prestaties en de rentabiliteitsvereisten binnen
de onderneming ?
Een van de belangrijkste bronnen van stress voor
managers zit hem in het feit dat dagelijks micro-urgenties
worden geaccumuleerd, wat de indruk geeft dat
men verdrinkt in bijkomstigheden en de hoofdzaken
verwaarloost. Urgentie en prioriteit worden door
elkaar gehaald en men is bezig met details in
plaats van zich toe te leggen op de echte missies.
Hiervoor gebruik ik het beeld van de kom die men
vult met grote stenen, waaraan men keien toevoegt
en tot slot zand. Met andere woorden : als we
onze agenda eerst vullen met grind en zand, waar
gaan we dan de prioriteiten plaatsen ?
Een van de eerste doelstellingen van coaching
is precies deze prioriteiten te doen aflijnen.
Het is de bedoeling zich af te vragen waar we
naartoe gaan om de zaken duidelijk te stellen.
Aan advies geen gebrek om ons te helpen
ons fysieke leven te organiseren, maar hoe werken
we aan onze ‘mentale hygiëne’
?
Inderdaad ! Erg belangrijk is in de eerste plaats
kunnen relativeren en afstand nemen. Zich opzij
zetten om na te denken, eerder dan om 8 uur ‘s
morgens op kantoor toe te komen met het gevoel
weg te zinken in mails en onvolledige dossiers.
De mentale hygiëne van een manager heeft
ook alles te maken met technieken als delegeren.
Die stelt verantwoordelijken in staat om zich
opnieuw toe te spitsen op hun prerogatieven en
tegelijk medewerkers de mogelijkheid te bieden
zelf hun competentie te ontplooien.
Andere gewoonte om zijn mentale hygiëne te
verbeteren : positief zijn en ophouden om het
onkruid te gieten in plaats van de bloemen water
te geven. Om zijn medewerkers een boost te geven,
volstaat het soms om op een positieve manier te
praten, zelfs al handelt het gesprek over onaangename
dingen.
Denkt u niet dat overbelasting ook aan
de basis ligt van de huidige tendens die erin
bestaat om zijn leven om te gooien en van koers
te veranderen, alsof er slechts heil bestaat in
de vlucht ?
Klopt. Overbelaste mensen zien het nut van hun
inspanningen niet meer in. Ze hebben geen klare
kijk meer op hun behoeften en doelstellingen.
Vaak is wat ons overkomt niet makkelijk of moeilijk
op zich, het is wat we ermee doen dat het verschil
maakt.
Wat zijn volgens u de andere vijanden
van uithouding in de onderneming ?
Overbelasting die schadelijk is voor de uithouding
zit bij voorbeeld in de moeilijkheid om na te
denken alvorens ja te zeggen. Stress kan ook voortvloeien
uit een gebrek aan moed bij de dromers. Deze laatste
koesteren veel projecten, alles lijkt hen mogelijk,
ze heersen over hun verbeelding maar ze hebben
niet de moed of de bekwaamheid om de deur van
de droom naar de werkelijkheid te openen. Ze zijn
op de vlucht in hun eigen dromen. En dan op een
bepaald moment moeten ze op aarde terugkeren en
dan volgt een crash, met of zonder parachute.
De laatste centimeter van die val is de moeilijkste.
Persoonlijk droom ik erg graag en ik denk dat
we altijd moeten doorgaan met zijn dromen delen.
Zonder dromen is er geen enthousiasme mogelijk.
De meeste ambitieuze projecten ontstaan in de
verbeelding. De essentie bestaat erin zich de
juiste vragen te stellen, namelijk hoe is de realiteit
op het terrein ? Wat zijn de hindernissen en de
mogelijkheden ? Maar vooral : Hoe boek ik vooruitgang
en wat drijft mij ?
Wat beveelt u de kampioenen aan wanneer
ze in de problemen komen ?
Ik probeer hen bewust te maken van waar het mentaal
vastloopt en waarom hun strategie kan mislukken.
Ik vraag hen ook na te denken over wat ze werkelijk
willen, over hun waarden en hoe hun doelstellingen
stroken met die waarden. Vaak is onze belangrijkste
vijand niemand anders dan wij zelf.
Een laatste aanbeveling om te besluiten
?
Ja, in de vorm van een leuze : ik werk met voorrang
aan mezelf.
Contact :
marc.delpierre@mentallyfit.be |
