| « Mijn baas
luistert nooit naar me », « Mijn baas
doet zich wel sympathiek voor, maar ik vertrouw
hem niet », « Mijn manager beschouwt
mij als een kloon, hij kan het niet verdragen dat
iemand de zaken anders aanpakt dan hij »,
« Mijn baas eist van mij wel betere resultaten,
maar vergeet de middelen ter beschikking te stellen
! » Wat schuilt er achter de relatie tussen
verantwoordelijke en medewerkers ? Waarom hebben
velen het zo moeilijk om zichzelf te blijven tegenover
hun hiërarchische hogere ? Wat kunnen de gevolgen
zijn van een slechte verhouding tussen chef en teamleden,
en wat kan eraan gedaan worden ? De antwoorden verschillen
voor elk individu, maar bepaalde psychologische
basismechanismen kunnen al heel wat misverstanden
uit de weg ruimen. |
Onder de psychologische mechanismen zijn projectie
en overdracht twee fenomenen die elke verantwoordelijke
zou moeten kunnen opsporen en positief aanwenden.
Projectie betekent bij een ander positieve of negatieve
kenmerken van zijn eigen karakter benadrukken. Overdracht
is het opnieuw activeren van affectieve en gedragsmatige
schema’s die men in zijn kindertijd tegenover
belangrijke figuren ontwikkelde (voornamelijk de
ouders) in het kader van de huidige relaties.
Papa, mama, mijn baas en ik
In het bedrijfsleven is de autoriteitsoverdracht
de meest klassieke vorm van dit mechanisme. In
feite wekt elke hiërarchische verhouding,
zoals de relatie manager/ondergeschikte onbewuste
gevoelens op bij beide partijen. Veel mensen hebben
de neiging afstand te doen van hun verantwoordelijkheid
tegenover hun hiërarchie – «
Hij weet meer, heeft een oplossing voor alle problemen,
heeft meer ervaring, enz. » - en nemen daarbij
een regressieve of kinderlijke houding aan. Dat
past perfect in het kraam van de « reddende
» manager die blijk geeft van een overontwikkelde
verantwoordelijkheidszin, maar ook rebellie en
sabotage van het werk zijn onbewuste overdrachtsreacties.
Wanneer de directie geen enkele beslissingsruimte
laat aan de werknemers, dan gaan individuele overdrachten
werken als katalysator van collectieve frustratie
en vervreemding van het personeel. Bij een grote
autoconstructeur stelde men vast dat het sociaal
klimaat onder het bandpersoneel te toetsen was
aan het aantal correcte onderdelen dat toch in
de vuilbak werd teruggevonden !
De baas als reden van ontslag
Dat de houding van de baas de medewerkers
dermate beïnvloedt, verbaast geen enkele
specialist. Iedereen heeft nood aan erkenning
en waardering. De baas heeft de macht om ons werk
te waarderen. Niet alleen beïnvloedt hij
ons humeur, het is ook hij die onze looncheque
tekent, onze prestatie evalueert en de ontwikkeling
van onze loopbaan stuurt. Volgens een recente
studie gaat 56% van de werknemers eerst bij de
onmiddellijke chef om een probleem met het werk
te bespreken. Maar wat opmerkelijk is dat één
werknemer op vier ook naar zijn baas stapt om
een persoonlijk probleem te bespreken ! Een andere
studie bevestigde de cruciale rol van verantwoordelijken
bij hun medewerkers. Uit een Amerikaanse enquête
die werd gepubliceerd door twee experts van het
onderzoeksbureau Gallup bleek dat een slechte
relatie met zijn baas een van de belangrijkste
oorzaken is van ontslag. Om tot dit besluit te
komen, baseerden de onderzoekers zich op verschillende
studies in meer dan 20 jaar bij 80.000 verantwoordelijken
en een miljoen werknemers. Een studie van het
internationale rekruteringsbureau Accountemps
komt tot dezelfde conclusie : bijna de helft van
de ondervraagde kaderleden bevestigde dat de relatie
met de baas de belangrijkste factor is voor de
ontplooiing op het werk van de werknemers. Het
is niet zozeer de baas die schadelijk kan zijn
voor de werknemers, als wel de relatie die hij
met hen onderhoudt. Een medewerker die houdt van
zelfstandigheid kan een verstoorde relatie ervaren
met een autoritaire baas, terwijl een minder zelfzekere
persoon het graag heeft dat zijn werk voortdurend
wordt gecontroleerd.
Kunnen bazen de gezondheid schaden ?
Als we drie Britse onderzoekers mogen geloven
werkt een moeilijke relatie met een hiërarchische
hogere ook hartaandoeningen en stress in de hand.
In een studie die in juni 2003 in het gezaghebbende
Journal of Occupational & Environmental Medecine
verscheen, besluiten de prominente experts uit
de geneeskunde dat werknemers die hun baas negatief
ervaren een bovengemiddelde bloeddruk vertonen.
Een conflictsituatie met de baas en de perceptie
dat zijn werk niet wordt gewaardeerd, leidt tot
16% meer risico op kransslagadervernauwingen en
28% meer kans op hartaanvallen. Schadelijke bazen
worden helaas steeds talrijker, zo stelt Bob Rosner,
gespecialiseerd auteur in arbeidskwesties. Dat
fenomeen is volgens hem toe te schrijven aan het
feit dat de bazen onder steeds grotere druk staan
en personeelsbeheer onderaan hun prioriteitenlijstje
plaatsen. « Ik ken werknemers van wie de
waardering voortdurend wordt uitgesteld. Nochtans
hebben ze nood aan feedback, steun en het feit
dat hun baas regelmatig tijd voor hen uittrekt.
»
Bronnen
« J'ai mal à mon travail : jusqu'où
tolérer l'insatisfaction? », Monique
Soucy, Éditions de l'Homme
« Comment gérer efficacement son
supérieur hiérarchique »,
Guy Desaunay, Dunod
« The Bully at Work: What You Can Do to
Stop the Hurt and Reclaim Your Dignity on the
Job” Gary en Ruth Namie, Sourcebooks Trade
“Toxic Emotions at Work: How Compassionate
Managers Handle Pain and Conflict”, Peter
J. Frost, Harvard Business School Publishing
|
|
